Siniwa jamana ka nukliyɛri fusili minɛn BEST jatigila jɔli daminɛna kosɛbɛ
Utikalo tle fɔlɔ, 'sènba dɔ Kɛra Siniwa jamana ka nukliyɛri-fura-minɛn BEST jɔli la.
Basi min girinya bɛ tɔni 400 ni kɔ bɔ, o sigira senkan ka ɲɛ, wa a bɛna kɛ ka jatigila BEST ta ni a girinya bɛɛ lajɛlen bɛ tɔni 6700 ɲɔgɔn bɔ, o bɛ kɛ sababu ye ka jɔli daminɛ bɛɛ lajɛlen kɛ nin jamanaba in ka masin girinman jatigila in na.
Don nataw la, nin minɛn in bɛna kɛ diɲɛ kɔnɔ nukliyɛri fusili fanga bɔli jirali fɔlɔ ye min sɛmɛntiyalen don, wa a jirala ko a bɛna yeelen fɔlɔ yeelen nukiliya fusili fɛ san 2030.

Nucléaire Fusion: Daɲɛ laban min bɛ kɛ ka diɲɛ fanga sɛgɛsɛgɛ
K’a ta tile jeni gundo la san miliyari 4,6 kɔnɔ, ka se hadamadenw ka fanga saniyalen "min tɛ se ka ban" ɲinini laban na, nukliyɛri fusili kɛra ɲinini siraw dɔ ye min bɛ mɔgɔ ɲɛnafin bɔ kosɛbɛ dɔnniya siratigɛ la tuma bɛɛ. A tɛ dan dolow bilasirali fanga koloma dɔrɔn ye walasa u ka yeelen ni funteni bɔ diɲɛ kɔnɔ, nka a ye fɛɛrɛ tigɛlen ye fana min bɛ se ka hadamaden fanga cogoya Changer pewu.
N’an y’a Fɔ cogo nɔgɔman na, nukliyɛri fusili bɛ tali Kɛ atomi nukili nɔgɔlenw (i n’a fɔ idɔrɔzi isotopu deuterium ani tritium) ka se sɔrɔ kuran-yɔrɔ-ko (Coulomb repulsion) kan nukiliw ni ɲɔgɔn cɛ funteni ni degunba la, ka ɲɔgɔn Dòn ani ka ɲɔgɔn Dòn atomi nucleus girinmanw na (i n’a fɔ hɛliyɔmu), k’a sɔrɔ u bɛ fanga camanba Bɔ. O wale in bɛ tugu Einstein ka masala fanga danfara la "E=mc 2" - nucleus kura fused (nucleus) kura fusalen bɛɛ girinya ka dɔgɔ dɔɔnin ka tɛmɛ nucleus (nucleus) fila ninnu girinya bɛɛ lajɛlen kan ka kɔn fusion (janya) ɲɛ, wa mass (masasi bɔnɛ) bɛna bɔ fanga cogo la, ni fanga hakɛ min ka ca ni fanga bɛɛ ye min bɛ baara kɛ ni hadamadenw ye sisan.
Walasa ka nukliyɛri fusili fanga bonya faamuya, kunnafonidilan kelen dɔrɔn de ka kan ka suma ni ɲɔgɔn ye : fanga min bɛ bɔ fusili wale fɛ min ye deuterium tritium ɲagaminen kilo 1 ye, o bɛ bɛn funteni ma min bɛ sɔrɔ kɔɔri jɔnjɔn tɔni 27000 jeni fɛ walima fanga min bɛ sɔrɔ gazi tɔni 120 jeni dafalen fɛ Nka, fanga min bɛ Bɔ nukliyɛri fisiyɔn sɛnɛfɛnw na minnu cogoya ye kelen ye (i n’a fɔ uraniyɔmu-235) o bɛ Bɔ nukliyɛri fusili fɛ fanga 1/4 ɲɔgɔn dɔrɔn de la. Min nafa ka bon kosɛbɛ, o ye ko nukliyɛri fusili sɛnɛfɛnw bɛ se ka kɛ dan tɛ minnu na - deuterium bɛ kɔgɔji ji la kosɛbɛ Dugukolo kan, wa deuterium bɛ kɔgɔji litiri kelen-kelen bɛɛ la min bɛ se ka fanga bɔ min bɛ bɛn gazi litiri 300 ma fusili fɛ. Deuterium min bɛ kɔgɔji ji la diɲɛ kɔnɔ, o bɛ se ka hadamadenw ka fanga mago ɲɛ san miliyɔn kelen ni kɔ kɔnɔ; Hali n’a y’a sɔrɔ tritiyɔmu ka dɔgɔ kosɛbɛ a dacogo la, a bɛ se ka labɛn cogo la min bɛ kɛ ni litiyamu (fɛn ye min ka ca Dugukolo kɔnɔ) ni niwutrɔniw (neutrons) kɛli ye, wa "sɔgɔsɔgɔninjɛ dɛsɛ" gɛlɛya tɛ yen.
Nka, ka se ka nukliyɛri fusili sɔrɔ min bɛ se ka kɔrɔsi, o tɛ baara nɔgɔn ye, wa a gɛlɛya jɔnjɔn bɛ « cogo min na ka cogoya dantɛmɛnenw dabɔ ani k’u mara nukiliya fusili kama ». Tle kɔnɔ, girinya-boli bɛ funteni caman Dabɔ min bɛ Se degere miliyɔn 15 ma ani degunba min bɛ Se fiɲɛbɔ miliyari 250 ma, o bɛ "tasuma cogoyaw" Dabɔ a yɛrɛ la nukliyɛri fusili kama Nka Dugukolo kan, hadamadenw tɛ se ka o girinya barikama sugu ladege, wa u bɛ se ka sigida dantɛmɛnenw ladege dɔrɔn fɛɛrɛtigɛ fɛɛrɛw fɛ. Sisan, ɲinini siratigɛba fila bɛ yen:
A sugu dɔ ye magnetic confinement fusion ye, min jiralen don ni International Thermonuclear Experimental Reactor (ITER) ye, n’a bɛ fɔ a ma kosɛbɛ ko "tile artificiel". A bɛ baara Kɛ ni magɛnni-yɔrɔ barikamaba ye (min fanga ka bon ni Dugukolo ka magɛnni-yɔrɔ ye siɲɛ 100000 ɲɔgɔn) walasa ka plasma (fɛn cogoya naaninan min na atomi nucleus ni électrons bɛ Bɔ ɲɔgɔn na) dantigɛ ni funteni min bɛ Se degere miliyɔn 150 ma, o ye vacuum chamber circular (tokamak minɛn) ye, k’a yɛrɛ tanga plasma funteni caman ma ka maga minɛn kogo la ani ka causing (causing) Kɛ nɛnɛ, . k’a sɔrɔ a bɛ to ka joli sumaya walasa ka cogoyaw dafa minnu ka kan ka kɛ fusili walew la. San 2023, Sinuwa ka "Tile dilannen" minɛn (EAST) ye joli-sira-funu baara banbali sɔrɔ ni degere 120 ye fo segin 403, o ye diɲɛ rekori dɔ sigi senkan ani ka ITER ka kɔrɔbɔli nataw jusigilan sigi.
Sugu wɛrɛ ye Inertial confinement fusion ye, min bɛ jira Ameriki jamana ka tasuma-fanga-yɔrɔ (NIF) fɛ. A bɛ laser 192 sinsin deuterium tritium laɲini kan min cɛmancɛ ye milimɛtɛrɛ damadɔ dɔrɔn ye, ka laɲini in sumaya fo ka se degere miliyɔn 30 ma ani k’a digidigi fo ka se dugukolo kɔnɔna hakɛ siɲɛ 100 ma waati kunkurunnin kɔnɔ (seginkanni miliyari 10 ɲɔgɔn), ka baara kɛ ni plasma kɔnɔna ye walasa ka fusili dafa walekɛcogo min bɛ kɛ yɔrɔnin kelen kɔnɔ ni jɛnsɛnni tɛ se ka kɛ. San 2022 desanburukalo la, NIF ye "kɛnɛya sɔrɔ jɛlen" sɔrɔ a siɲɛ fɔlɔ - fanga min bɛ bɔ fusili walew fɛ, o tɛmɛna donna laser fanga kan, o kɛra sababu ye ka bɔnɛba jira inertial confinement sira la.
Ka fara fanga caman sɔrɔli kan ani sɛnɛfɛnw caman sɔrɔli kan, nukliyɛri fusili fana bɛ lakana laban ni sigida lakanani sabati. A tɛ i n’a fɔ nukliyɛri farali, nukilila fusili walew bɛna ban o yɔrɔnin bɛɛ ni ko juguw tununna (i n’a fɔ magɛnni-yɔrɔ tigɛcogo walima laser jɔli), wa farati tɛ "core meltdown" la Fɛn min bɛ kɛ ka wale kɛ, o ye heliyɔmu ye (gazi min tɛ baga ye, wa a tɛ kojugu kɛ), min tɛ fɛnɲɛnamafagalanw bɔ minnu bɛ mɛn- i n’a fɔ nukliyɛri fisiyɔn, wa a bɛ se ka fɔ ko a tɛ nɔgɔ foyi kɛ sigida la.
Hali n’a y’a sɔrɔ hadamadenw ma se fɔlɔ ka jago nukliyɛri fusili fanga sɔrɔli sɔrɔ (a jirala ko a bɛna san 30-50 kɛ fɛɛrɛko siratigɛ la), ɲɛtaa sen bɛɛ min bɛ kɛ nukiliya fusili la, k’a ta tile ka fusili dacogo la ka se a ka ɲɛtaa ma dɔɔnin dɔɔnin laboratuwari kɔnɔ, o bɛ ka hadamadenya gɛrɛ « fanga hɔrɔnya » laɲini na. Don nataw la, ni nukliyɛri fɛnɲɛnamafagalanw jɛnsɛnna diɲɛ fan bɛɛ la, hadamadenw bɛna bɔ pewu ka bɔ fɛnɲɛnamafagalanw na, ka diɲɛ gɛlɛyaw ɲɛnabɔ i n’a fɔ waati jiginni ani fanga dɛsɛ, ka waati kura daminɛ min sinsinnen bɛ fanga saniyalen ni dan tɛ min na.




